Hukuk Medeniyeti Anasayfa
Giriş Yap Üyelik Girişi
Haberler Haberler
İçtihatlar
İçtihatlar Koleksiyonlar
Forumlar
İnfaz Hesaplama İnfaz Hesaplama
Hukuki Soruları Sor Vatandaş Soruyor
Şerhler
Şerhler
Yargıtay Karar Arama Motoru Arama
İletişim İletişim
Hukuk Medeniyeti Facebook Facebook
Giriş Yap Üye Ol





Sitenize Ekleyin

İSTİNAF YÜKSEK MAHKEME MİDİR?



İSTİNAF YÜKSEK MAHKEME MİDİR? 


İstinafların kurulmasıyla birlikte yüksek mahkeme ve yüksek hakimlik kavramı  yeniden tartışılmaya başlandı..  Anayasamızın 146 . maddesi yüksek mahkemeleri tek tek saymıştır.. Öyleki Örneğin Anayasa mahkemesi üyeliğinin görev süresini, görevin sona ermesine kadar düzenlemiş yani bu ünvanı anayasa ile teminat altına almıştır. 

İstinaflarla ilgili ise anayasada herhangi bir hüküm yok.. Bu itibarla istinafların yüksek mahkeme olmadığı anlaşılıyor.. . Nitekim Prof .Dr. Bahri Öztürk Ankaradaki istinaf seminerinde istinafların yüksek mahkeme olmadıklarını  belirtmiştir...


YÜKSEK MAHKEME ÜYELİĞİNİN ÖZELLİKLERİ


Türk hukuk mevzuatında  hakimlerin niteliği derece ve terfilerle belirlendiğinden yüksek mahkeme niteliği bu terfilerden bağımsız olarak nitelenen bir statüyü ifade etmektedir. Bu haliyle terfi itibariyle birinci sınıf olmuş hakim savcılar arasından seçilen yüksek mahkeme üyeliklerinden hangisinin yüksek hakimlik, hangisinin olağan hakimlik olduğunu ancak özlük haklarındaki niteliklerine ve bir takım teminatlarına bakarak anlayabiliriz.. 

Anayasamız ve hukuk mevzuatı çerçevesinde bir mahkemenin  yüksek bir mahkeme olmasının özelliklerini tespit etmeye çalışalım..


Yüksek mahkeme denildiğinde, olağan hakimler arasından temayüz etmiş hakimlerden seçilen kadrosu ile ve işlevsel olarak pek çok yönden olağan mahkemelerden ayrılmış özellikleri olan mahkemeler anlaşılır. Ancak hangi özellikleri ile olağan mahkemelerden veya olağan hakimlerden ayrıldığını tespitini yapmak için bu mahkeme üyelerinin niteliklerine ve diğer özelliklerine bakmak gerekir… 


1-Yüksek mahkemeye atanmak kurul olarak iradidir.  Yani isteğe bağlıdır. Bir mahkemeye talep dışı atama yapılıyorsa o mahkemeye yüksek mahkeme demek mümkün olamaz... Anayasa mahkemesi üyeliğine talep olmaksızın bir atamanın mümkün olamayacağı gibi?


2-Yüksek mahkeme üyeliği niteliği gereği kazanılmış bir statüyü ve hakkı doğurur.  Yüksek mahkeme üyeliği ayrı bir statü olduğundan oradan geriye dönüş mümkün değildir. Aynen valilik gibi. Bir valiyi görevden alabilirsiniz ancak valilik ünvanını elinden alamazsınız. Yüksek hakimlik ünvanı da böyledir. Yüksek hakimi Alt derece mahkemesine bir şekilde gönderseniz bile özlük haklarını ve teminatlarını elinden alamazsınız.


3-Yüksek mahkemeler HSYK nin teftişinden muaftır. Yargıtay Danıştay ve AYM üyelerinin HSYK tarafından denetlenmesi söz konusu değildir. Ancak bir soruşturma konusu varsa o takdirde ilgili kurulları gereğini yapar..


4-Yüksek mahkemeler başkanlarını kendileri seçer.. Aym Yargıtay, Danıştaya baktığımızda başkanlarını kendi içinde yaptıkları bir seçimle göreve geldiklerini görürüz. Oysaki BAM BAŞKANLARI HSYK tarafından atanmaktadır. Bu haliyle ilk derece mahkemelerinden bir farkları yoktur..


5-Yüksek mahkemelere o ülkenin hukuk sistemindeki en yüksek derecesine sahip hakimler atanır.. Bu  haliyle adına  yüksek mahkeme denilen bir mahkemeye en yüksek derece olan birinci sınıfı olmayan hakim seçilmez. HSYK nın atamalarına baktığımızda istinaflara birinci sınıfa ayrılmış ancak birinci sınıf   olmayan hakimlerin  de atandığını görüyoruz..


Öte yandan istinafların işleyişine baktığımızda olağan bir mahkemeden çok farklı yönlerinin olduğu ve yüksek mahkeme işlevine sahip olduğunu görüyoruz. İşlevsel olarak bir nevi Ağır ceza Mahkemelerine benzer bir durum.  Pek çok kararın bu mahkemelerde son şeklinin verildiği ve kesinleştiği anlaşılmaktadır. 5 yıla kadar olan hapis cezaları gibi. Bu haliyle mahkemenin yüksek mahkeme statüsüne tabi olduğu ancak üyelerinin yüksek hakim olmadığı adeta kendine özgü bir mahkeme türü olduğu anlaşılmaktadır.  Bu da üyelerinin yüksek hakimlik teminatına sahip olmadığı bir mahkemenin adalet arayışında ne tür sıkıntılara neden oldugu /olacağı uygulamalarda aćikça görümektedir.  .


 Zira bu haliyle istinaf hakimliğinin yüksek hakimlik vasfının son derece tartışmalı olduğu ve pek çok güvenceden yoksun olduğu güvence yoksunluğunun ise nihai adalet yolunda pek çok sorunlar yaşanacağını ortaya koymaktadır.HSK nin pek çok tasarrufunda bu sorunların parmak izini görmek mümkün. .


Son olarak bu tabloya baktığımızda istinaflar bir yüksek mahkeme değil sadece işlevsel olarak yüksek mahkemelerin bir takım özelliklerini uhdesinde bulunduran ve hakimlerinin ise yüksek hakimlik statüsüne sahip olmadığı sui generis bir mahkeme türüdür diyebiliriz.


Necati DAŞTAN






Web Tasarım ve Yazılım Dizaynist Bilişim